Ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Η ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να βελτιώσουν τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους, αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητά τους. Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε επιπλέον την εξαιρετική σημασία που έχει η ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή των επιχειρήσεων, για την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα τους σε μία εποχή αβεβαιότητας και συνεχών προκλήσεων.  


Σύμφωνα με την Eurostat[1], το 2020 μόνο το 1% των επιχειρήσεων με μέχρι 10 εργαζόμενους έφταναν σε πολύ υψηλό επίπεδο ψηφιακής έντασης ενώ το 14% έφτασε σε υψηλό επίπεδο. Αντίθετα περίπου οι μισές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (σε ποσοστά 46% και 47% αντίστοιχα) έφταναν σε χαμηλό επίπεδο ψηφιακής έντασης.

Η εικόνα αυτή είναι ιδιαίτερα προβληματική καθώς, σύμφωνα με έναν από τους στόχους του Οράματος της ΕΕ για Ψηφιακό Μετασχηματισμό[2], τουλάχιστον το 90% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της ΕΕ θα πρέπει να φθάσουν σε ένα βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης έως το 2030.

Στην Ελλάδα το 60% περίπου των μικρών επιχειρήσεων είχε πολύ χαμηλό δείκτη ψηφιακής έντασης. Ιδιαίτερα χαμηλά είναι τα ποσοστά των ΜΜΕ που είχαν ψηφιοποιήσει τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες (9%), που χρησιμοποιούσαν συστήματα διαχείρισης πελατών (15%) και που αξιοποιούσαν τα δεδομένα τους με τη βοήθεια εργαλείων analytics (13%).

Παρόλα αυτά, τα τελευταία δύο χρόνια φαίνεται πως έχει επέλθει μία αλλαγή, η οποία οφείλεται και στις νέες συνθήκες λειτουργίας που προέκυψαν από την πανδημία.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα[3] της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), που διεξήχθη μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου 2021, περίπου 50% των επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα δήλωσαν πως επένδυσαν στην ψηφιακή και τεχνολογική τους προσαρμογή στις νέες συνθήκες που επέβαλλε η πανδημία.

Διάγραμμα 1 Υιοθέτηση της ψηφιοποίησης από τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
[πηγή: Digitalisation in Europe 2021-2022, Evidence from the EIB Investment Survey]

Επίσης, σύμφωνα με μελέτη[4] του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, που διεξήχθη διαδικτυακά από τις 25/1/2022-25/2/2022, το 68,4% των ερωτηθέντων απάντησε πως η πανδημία επιτάχυνε τον ψηφιακό μετασχηματισμό της επιχείρησής τους είτε σημαντικά (37,9%) είτε λιγότερο σημαντικά (30,5%).

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 36,2% των αλλαγών αφορούσαν την αναβάθμιση των συστημάτων τεχνολογίας που ήδη διέθεταν οι επιχειρήσεις, ενώ το 34% απάντησε πως αφορούσαν την αυτοματοποίηση των λειτουργικών διαδικασιών.

Οφέλη της ψηφιακής και τεχνολογικής προσαρμογής για τις ΜΜΕ

Τα κύρια οφέλη για τις ΜΜΕ από τη ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή συνοψίζονται στα παρακάτω:

  • Αύξηση της ανταγωνιστικότητας, κυρίως μέσω του εξορθολογισμού και της επιτάχυνσης των διαδικασιών από τον σχεδιασμό έως την παράδοση των προϊόντων και των υπηρεσιών τους.
  • Μείωση του κόστους λειτουργίας, με τημείωση ή κατάργηση δραστηριοτήτων που είτε δεν χρειάζονται είτε επαναλαμβάνονται χωρίς λόγο.
  • Πρόσβαση σε μεγαλύτερες αγορές, δίνεται η δυνατότητα στις ΜΜΕ να επεκτείνουν την πρόσβασή τους στην αγορά και την ενσωμάτωσή τους στην αλυσίδα προστιθέμενης αξίας μέσω ψηφιακών πλατφορμών και να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ψηφιακής εξυπηρέτησης πελατών.
  • Ανάπτυξη κουλτούρας καινοτομίας, μέσω της υιοθέτησης καινοτόμων ψηφιακών και τεχνολογικών πρακτικών.

Κύρια εμπόδια στη ψηφιακή και τεχνολογική πρόοδο των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων

Παρά την ανοδική τάση που παρατηρείται τα τελευταία 2 χρόνια, οι ελληνικές ΜΜΕ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν αρκετά εμπόδια στη ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή τους, τα κυριότερα από τα οποία είναι:

  1. Χάσμα στις Ψηφιακές Δεξιότητες. Στην Ελλάδα, σύμφωνα και με την πρόσφατη μελέτη του Παρατηρητήριου Ψηφιακού Μετασχηματισμού, υπάρχει χάσμα στις ψηφιακές δεξιότητες των πολιτών, το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στις μικρές επιχειρήσεις εξαιτίας της αδυναμίας τους να προσλάβουν ή/και να εκπαιδεύουν το προσωπικό σε τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας.
  2. Χαμηλή Ψηφιακή Ωριμότητα. Αυτό αφορά κυρίως την αργή ενσωμάτωση των ψηφιακών τεχνολογιών στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με την ηλεκτρονική τιμολόγηση.
  3. Έλλειψη κατάλληλων ψηφιακών υποδομών. Η έλλειψη ψηφιακών υποδομών αποτελεί ένα μεγάλο εμπόδιο στην επένδυση σε ψηφιακές και τεχνολογικές λύσεις από τις επιχειρήσεις. Αν, για παράδειγμα, δεν υπάρχει ευρυζωνική σύνδεση στο ίντερνετ σε μία περιοχή, μία επιχείρηση θα διστάσει να δημιουργήσει ψηφιακές υπηρεσίες για την εξυπηρέτηση των πελατών της και την προσέγγιση νέων, αφού θα αδυνατεί να ανταπεξέλθει.
  4. Κόστος επένδυσης. Το κόστος επένδυσης σε ψηφιακές τεχνολογίες και υποδομές μπορεί να είναι εξαιρετικά μεγάλο για κάποιες ΜΜΕ. Η ύπαρξη όμως κατάλληλων χρηματοδοτήσεων (όπως αναλύεται και στη συνέχεια), μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να καλύψουν μέρος ή ολόκληρο το κόστος προς μεγάλο όφελός τους.

Διαθέσιμα χρηματοδοτικά προγράμματα για τη στήριξη της ψηφιακής και τεχνολογικής προσαρμογής των ΜΜΕ

Ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός αποτελεί μαζί με την Πράσινη Μετάβαση βασικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα επόμενα χρόνια και οι επιμέρους πολιτικές που σχεδιάστηκαν κινούνται γύρω από αυτούς τους δύο άξονες. Στο πλαίσιο αυτό ο ψηφιακός μετασχηματισμός κυριαρχεί σε όλες τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις που στοχεύουν στη στήριξη της βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, ειδικά των μικρών και μεσαίων. Για παράδειγμα οι πόροι του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 που προορίζονται για τη στήριξη του παραγωγικού τομέα θα διατεθούν με βασικό κριτήριο την τεχνολογική ένταση της κάθε επένδυσης. Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις [5] του Υπουργού Ανάπτυξης κου Άδωνη Γεωργιάδη «το 1/3 των κονδυλίων του νέου ΕΣΠΑ θα διατεθεί για τη ψηφιακή αναβάθμιση της χώρας». Αυτό θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και οριζόντιες δράσεις για την πλήρη ψηφιακή αναβάθμιση του ιδιωτικού τομέα.

Επίσης το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) έχει εστιάσει μεγάλο μέρος των πόρων του (375 εκ. €) στο ψηφιακό μετασχηματισμό και την ψηφιακή αναβάθμιση των επιχειρήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Πρόγραμμα «Ψηφιακά Εργαλεία ΜμΕ» που ξεκινάει άμεσα (15 Ιουνίου 2022), με προϋπολογισμό 180 εκατ. ευρώ ως κρατική ενίσχυση, και που δίνει τη δυνατότητα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, μέσω της προμήθειας κουπονιών, να αξιοποιήσουν ψηφιακά τυποποιημένα εργαλεία (στα προϊόντα και τις υπηρεσίες που θα διατεθούν από τους προμηθευτές περιλαμβάνονται προγράμματα CRΜ, ERP, συστήματα backoffice, κυβερνοασφάλειας, cloud κτλ.).

Τέλος η Πρωτοβουλία της ΕΕ «Ψηφιακή Ευρώπη[6]» είναι το πρώτο πρόγραμμα χρηματοδότησης που προορίζεται αποκλειστικά και μόνο στη στήριξη της ψηφιακής μετάβασης. Σχεδιάστηκε για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της έρευνας στην ψηφιακή τεχνολογία και της διείσδυσης στην αγορά. Στο έγγραφο προγραμματισμού αναφέρεται ότι το όφελος θα είναι πρωτίστως στη ζωή των πολιτών καθώς και στη λειτουργία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων της ΕΕ. Στο πλαίσιο του προγράμματος δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και στη διαμόρφωση ενός εξειδικευμένου δυναμικού που θα εργάζεται στους τομείς του big data, cybersecurity, cloud, Blockchain, Ρομποτικής, ΑΙ κ.ά.. Το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» θα λειτουργήσει συμπληρωματικά και ενισχυτικά προς τις επενδύσεις που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, όπως τα «Ορίζων Ευρώπη», «Η ΕΕ για την υγεία», «InvestEU», του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη», καθώς και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πηγές

  1. Barriers to digitally transform SMEs in Europe, https://www.digitalsme.eu/barriers-to-digitally-transform-smes-in-europe/
  2. Ψηφιακή και τεχνολογική ωριμότητα οικονομίας και επιχειρήσεων, Παρατηρητήριο Ψηφιακού Μετασχηματισμού, 3η ετήσιας έκδοσης | Φεβρουάριος 2022
  3. Small and medium enterprises OVERVIEW 2021, European Investment Bank.
  4. COVID-19 crisis and SMEs responses: The role of digital transformation, Vinícius Barreto Klein,José Leomar Todesco, WILEY, Special Issue Article
  5. Digitalisation in Europe 2021-2022, Evidence from the EIB Investment Survey
  6. 4η Βιομηχανική Επανάσταση: Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει, με αιχμή την ταχύτερη υλοποίηση στρατηγικών από Πολιτεία και επιχειρήσεις, ΣΕΒ Special Report, 5 Μαΐου 2022.
  7. Digital Transformation Survey 2022, German-Hellenic Chamber of Industry and commerce Digital Transformation Committee, Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο.
  8. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20211029-1
  9. Digital transformation for SMEs-The ultimate guide: https://www.businesstechweekly.com/operational-efficiency/digital-transformation/guide-to-digital-transformation-for-smes/
  10. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_21_5863
  11. https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/europes-digital-decade-digital-targets-2030_en
  12. https://digital-agenda-data.eu/datasets/digital_agenda_scoreboard_key_indicators/indicators

alternatetext

Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης