ESG και Βιώσιμη Χρηματοδότηση

Τί εννοούμε με τον όρο ESG;

Τα αρχικά ESG αντιστοιχούν στις λέξεις Environmental, Social and Corporate Governance, δηλαδή Περιβαλλοντική, Κοινωνική και Εταιρική Διακυβέρνηση. Ο όρος, επομένως, ESG (όπως φαίνεται και στο σχήμα που ακολουθεί) αναφέρεται σε θέματα και κριτήρια περιβάλλοντος, κοινωνίας και εταιρικής διακυβέρνησης υπό το πρίσμα των οποίων εξετάζονται οι δραστηριότητες και η διοίκηση μίας επιχείρησης. Στην πράξη εξετάζονται οι πρακτικές που έχει ενσωματώσει η επιχείρηση στη λειτουργία της σε σχέση με το περιβάλλον, την κοινωνία των πολιτών και όλους τους εμπλεκομένους (π.χ. εργαζόμενοι, πελάτες, κτλ.), καθώς και τη διακυβέρνησή της.

Η έννοια του ESG έχει σίγουρα εφαρμογή σε μεγάλες επιχειρήσεις. Αλλά μπορεί να έχει εφαρμογή και σε μικρές; Η απάντηση είναι ναι, μιας και μία μικρή επιχείρηση έχει το πλεονέκτημα ότι είναι επικεντρωμένη στην κοινότητα στην οποία εδρεύει, έχει στενότερες σχέσεις με τους πελάτες και τους προμηθευτές της, γρηγορότερες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μεγαλύτερη ευελιξία. Συνεπώς μπορεί πολύ εύκολα να εφαρμόσει μία στρατηγική ESG.

Παρόλα αυτά, η εφαρμογή μίας στρατηγικής ESG δεν είναι μία απλή διαδικασία (check-the-box) για καμία επιχείρηση, ανεξαρτήτου μεγέθους. Χρειάζεται σωστή καταγραφή της παρούσας κατάστασης, κατανόηση των στόχων και των δεσμεύσεων και σχεδιασμό της κατάλληλης στρατηγικής υλοποίησης και παρακολούθησης, προκειμένου να αποφέρει τα επιθυμητά οφέλη.

Ποια είναι τα οφέλη από την υιοθέτηση μίας στρατηγικής ESG;

Τα κύρια οφέλη από την υιοθέτηση μίας στρατηγικής ESG από μία επιχείρηση, ανεξαρτήτου μεγέθους, συνοψίζονται στα παρακάτω:

  • Ενίσχυση της ανάπτυξης. H υιοθέτηση μίας στρατηγικής ESG διευκολύνει τις επιχειρήσεις στην προσέλκυση νέων επενδύσεων και χρηματοδότησης που θα επιτρέψει την ανάπτυξη τους. Σύμφωνα με το Global Sustainable Investment Review[1] στην αρχή του 2020, οι βιώσιμες επενδύσεις/χρηματοδοτήσεις έφτασαν παγκοσμίως τα $ 25.3 τρισεκατομμύρια σε πέντε (5) σημαντικές αγορές (Ευρώπη[2], ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλασία Ιαπωνία), το οποίο αντιστοιχεί σε μία αύξηση της τάξης του 15% από το 2018. Δεδομένου ότι οι πιο κοινές βιώσιμες επενδύσεις/ χρηματοδοτήσεις αφορούν την ενσωμάτωση των ESG, είναι ξεκάθαρη η τάση των επενδυτών προς εταιρείες που εφαρμόζουν μία σαφώς προσδιορισμένη στρατηγική για το περιβάλλον, τους κοινωνικούς και άλλους εταίρους καθώς και τη διακυβέρνησή της.
  • Μείωση του κόστους λειτουργίας. Η υιοθέτηση της στρατηγικής ESG μπορεί να οδηγήσει προοπτικά σε σημαντική μείωση του λειτουργικού κόστους της επιχείρησης, για παράδειγμα λόγω της μείωσης του κόστους πρώτων υλών με την επαναχρησιμοποίηση τους, της μείωσης στην κατανάλωση της ενέργειας, κτλ.
  • Συμμόρφωση με το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο. Η ενσωμάτωση των αρχών της ESG βοηθά μία επιχείρηση να συμμορφωθεί με το σχετικό θεσμικό ή κανονιστικό πλαίσιο, είτε για παράδειγμα αυτό αφορά στο περιβάλλον (π.χ. μείωση των εκπομπών CO2), είτε στην εταιρική διακυβέρνηση (π.χ. αριθμός γυναικών στο διοικητικό συμβούλιο της επιχείρησης).
  • Δημιουργία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Η στρατηγική ESG συνεπάγεται μία στρατηγική εταιρικής υπευθυνότητας, η οποία διαφοροποιεί την εταιρεία από τον ανταγωνισμό, βελτιώνει τη φήμη της και διευκολύνει τη διείσδυση της σε νέες αγορές με αποτέλεσμα την αύξηση των  πωλήσεων αφού ενισχύει το αίσθημα εμπιστοσύνης των πελατών και των προμηθευτών.
  • Αύξηση της ικανοποίησης των εργαζομένων. Μία επιχείρηση που υιοθετεί τις αρχές της στρατηγικής ESG συνήθως προσελκύει και διατηρεί ποιοτικούς εργαζόμενους και ενισχύει τους δεσμούς τους με την επιχείρηση καθώς δημιουργεί ένα κοινό αίσθημα σκοπού. Αυτό συνήθως οδηγεί και σε αύξηση της αποδοτικότητας και της φήμης της επιχείρησης ως καλού εργοδότη.

Σε τί συνίσταται η Βιώσιμη Χρηματοδότηση;

Η βιώσιμη χρηματοδότηση, όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, είναι η υλοποίηση μακροχρόνιων επενδύσεων σε βιώσιμες οικονομικές δραστηριότητες και έργα λαμβάνοντας υπόψη περιβαλλοντικά, κοινωνικά και κριτήρια εταιρικής διακυβέρνησης (ESG).

Η βιώσιμη χρηματοδότηση παίζει σημαντικό ρόλο και στην υλοποίηση των σκοπών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal)[3] καθώς και των διεθνών δεσμεύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) για το κλίμα και τη βιωσιμότητα.

Μάλιστα, τον Ιούλιο του 2021, η ΕΕ ενέκρινε μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση των βιώσιμων χρηματοδοτήσεων. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν μία νέα στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση[4], η οποία καθορίζει διάφορες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλων περιβαλλοντικών προκλήσεων, ενώ αυξάνει παράλληλα τις επενδύσεις και τη συμμετοχικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη μετάβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς μια βιώσιμη οικονομία.

Παράλληλα καταρτίστηκε πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση ενός εθελοντικού ευρωπαϊκού προτύπου πράσινων ομολόγων (EUGBS[5]), για ομόλογα που χρηματοδοτούν βιώσιμες επενδύσεις. Τέλος, η Επιτροπή εξέδωσε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να δημοσιοποιούνται από χρηματοπιστωτικές και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις σχετικά με τον βαθμό βιωσιμότητας των δραστηριοτήτων τους, βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού περί ταξινόμησης της ΕΕ[6].

Ποιες είναι οι ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις ελληνικές επιχειρήσεις που υιοθετούν μία στρατηγική ESG

Από τα παραπάνω γίνεται κατανοητό πως η υιοθέτηση μίας στρατηγικής ESG αποτελεί μονόδρομο και για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους και κλάδου δραστηριότητας, μιας και στο μέλλον μόνο οι επιχειρήσεις που ικανοποιούν τα συγκεκριμένα κριτήρια θα έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση, αγορές, προμηθευτές, κτλ.

Στην Ελλάδα ήδη υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις που υιοθετούν μία στρατηγική ESG, ενώ βέβαια αναμένεται οι ευκαιρίες αυτές να πολλαπλασιαστούν στα επόμενα χρόνια. Οι δυνατότητες που προσφέρονται αυτή τη στιγμή αναφέρονται επιγραμματικά παρακάτω:

Α. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μέσω του Πυλώνα 4: Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας έχει ως στόχο την ανανέωση και τη βελτίωση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας και για αυτό το σκοπό οι νέες επενδύσεις, οι χρηματοδοτήσεις, οι επιχειρηματικές συμφωνίες περνούν πλέον από το φίλτρο κριτηρίων που έχουν να κάνουν με το περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση (ESG). Τα έργα/ δραστηριότητες που θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο περιλαμβάνουν πράσινες τεχνολογίες, βιοποικιλότητα, ενεργειακή επάρκεια, κυκλική οικονομία, κτλ.

Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων από τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα γίνει μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και θα αφορά ευνοϊκότερους όρους για επιτόκια δανείων.

Β. Τράπεζες και άλλα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα

Πλέον της συνεργασίας με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι ελληνικές τράπεζες για την παροχή οποιασδήποτε μορφής χρηματοδότησης στις επιχειρήσεις , έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν κριτήρια ESG, με σκοπό να εξετάσουν τη διαφάνεια και τη βιώσιμότητά των επιχειρήσεων και να καθορίσουν αν θα δώσουν χρηματοδότηση και με τι όρους. Μάλιστα, μία καλή επίδοση στα κριτήρια ESG μπορεί να εξασφαλίσει καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση ή χρηματοδότηση με ευνοϊκότερους όρους. Συνεπώς οι επιχειρήσεις που είναι συνεπείς στην υιοθέτηση μίας στρατηγικής ESG, θα έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερο αριθμό και περισσότερα είδη τραπεζικών προϊόντων.

Γ. Ιδιώτες επενδυτές και Επενδυτικά Ταμεία

Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, οι επενδυτές και τα επενδυτικά ταμεία έχουν ξεκινήσει, σε αυξανόμενο βαθμό, να λαμβάνουν υπόψη τις επιδόσεις των επιχειρήσεων αναφορικά στα ESG κριτήρια. κυρίως επειδή οι επιχειρήσεις που έχουν ενσωματώσει τη σχετική στρατηγική φαίνεται πως έχουν καλύτερες επιδόσεις και μικρότερο ρίσκο επένδυσης, συνεπώς έχουν δυνατό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι άλλων εταιρειών.  

Είναι σημαντικό, λοιπόν, οι ελληνικές επιχειρήσεις που επιθυμούν να ανταπεξέλθουν και να προοδεύσουν σε ένα διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, να σκεφτούν σοβαρά την προσαρμογή του επιχειρηματικού τους μοντέλου, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στα κριτήρια ESG.

Πηγές

  1. Five ways that ESG creates value, McKinsey Quarterly, November 2019, https://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/Business%20Functions/Strategy%20and%20Corporate%20Finance/Our%20Insights/Five%20ways%20that%20ESG%20creates%20value/Five-ways-that-ESG-creates-value.ashx
  2. Global Sustainable Investment Review 2020, http://www.gsi-alliance.org/wp-content/uploads/2021/08/GSIR-20201.pdf
  3. https://esgriskguard.com/why-smes-that-focus-on-their-esg-strategy-today-will-thrive-in-the-future/
  4. ESG challenges for small and mid-caps, https://www.eurofi.net/wp-content/uploads/2020/04/esg-challenges-for-small-and-mid-caps_zagreb_april2020.pdf
  5. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_el
  6. Βιώσιμη χρηματοδότηση: Προς ένα κοινό σύστημα ταξινόμησης των πράσινων επενδύσεων https://www.europarl.europa.eu/news/el/headlines/economy/20200604STO80509/viosimi-chrimatodotisi-pros-ena-koino-sustima-taxinomisis-prasinon-ependuseon
  7. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_21_3405
alternatetext

Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης